Profiel Doelmatigheid

Kosten-Uitkomsten-Perspectieven

Wanneer je een doelmatigheidsdilemma gaat ombouwen tot een doelmatigheidsinitiatief past inzicht in de investeringen, kosten en opbrengsten van de 'huidige situatie'(het dilemma) en 'de verandering'(het initiatief); en dat wel vanuit verschillende stakeholder perspectieven (zie weegschaal).

Het uitgangspunt is een positief financieel resultaat (op termijn), waarbij de kwaliteit van zorg tenminste gelijk blijft en in balans is met toegankelijkheid en betaalbaarheid. Dat wil niet zeggen dat het financieel resultaat altijd meteen positief is. Zeker in de eerste jaren kan een initiatief als gevolg van o.a. investerings- en opstartkosten vaak een 'duurdere investering'zijn. Echter, houdt er rekening mee dat een goede spin-off niet (alleen) in een financieel positief resultaat, maar in afgeleide 'waarde-creatie' dient te resulteren. Denk aan een intensievere samenwerking tussen zorgprofessionals, en zorg die meer is georganiseerd rond de patient en zijn 'waarden'. Dat neemt niet weg dat met het initiatief uiteindelijk een doelmatiger besteding van middelen wordt beoogd.
In onderstaande paragrafen een toelichting op de diverse kostensoorten, verschillende uitkomstmogelijkheden en het belang van de diverse perspectieven middels stakeholdermanagement.

Kosten

Structurele Kosten zijn kosten die blijvend zijn. Deze kosten zullen gedurende de hele looptijd van het initiatief aanwezig zijn, maar meestal ook als het initiatief afgelopen is, de zorg die doorgaat en ingebed is als gebruikelijke zorg.
Voorbeelden van structurele kosten: kosten van de zorgverlener die de zorg verleent, vaste personele ondersteuning, de ruimte(n) die gebruikt worden, gebruik en onderhoud van ICT/EPD etc.

Niet structurele kosten zijn kosten van tijdelijke aard en alleen gedurende de loop van het inititatief aanwezig. Deze kunnen afgebouwd worden of zijn dan wel niet meer aanwezig als de zorg is ingebed als gebruikelijke zorg.
Voorbeelden van niet structurele kosten: initiatief gebonden kosten, zoals de kosten verbonden aan het opzetten van het initiatief zelf (deelname vergoeding), kosten van een (eenmalige) investering zoals een verbouwing in relatie tot het initiatief etc.

Variabele Kosten veranderen door een toename of afname in de prodcutieomvang. Hoe meer consulten hoe hoger deze kosten in totaal worden, wat van belang is voor de omvang van de declaraties waar rekening mee moet worden gehouden.
Voorbeelden van variabele kosten: kosten die echt gebonden zijn aan het consult c.q. de geleverde zorg, zoals kosten van inzet van zorgverlener(s) en kosten van aanvullende diagnostiek.

Vaste Kosten zijn kosten die niet variërend met de omvang van de productie of met het gebruik. Deze kosten worden zonder uitzondering gemaakt gedurende het initiatief en meestal ook als dit ingebed is als gebruikelijke zorg. Ze zijn dus onafhankelijk van de grootte van het initiatief en van het aantal consulten dat gedaan wordt c.q. de hoeveelheid zorg die geleverd wordt. 
Voorbeelden van vaste kosten: kosten van schoonmaak van ruimten, afschrijving en onderhoud van apparatuur, ICT/EPD, etc. (deze kosten zijn vaak verwaarloosbaar bij het vergelijk van de oude en nieuwe situatie).
Deze kosten moeten dus als vaste uitgaven meegenomen worden, ze staan al van tevoren vast. Wel is het zo dat bij toename van het aantal consulten, deze kosten meer uitgesmeerd kunnen worden, maar bij afname van het aantal consulten meer zullen drukken op de 'exploitatie', iets dat jaarlijks moet worden ingeschat.

Uitkomsten

Het is van belang om aan de betrokken stakeholders te kunnen aantonen dat in de onderbouwing ook rekening gehouden is met o.a. de kwaliteit van de zorg; eventuele 'extra zorg' die ontstaat omdat er door de uitvoering van een initiatief extra aandacht is voor een bepaald ziektebeeld/bepaalde patiëntengroep; en bijvoorbeeld de beschikbare capaciteit, o.a. aantal zorgprofessionals, zorgbedden, etc. en de belasting vanuit hun perspectief (tijd, inzet, training, verandermanagement, etc.)
Grofweg worden drie lagen van uitkomsten voor medische aandoeningen onderscheiden

Laag 1: de bereikte of behouden gezondheidstoestand (overleving of mate van genezing of herstel)

Laag 2: het herstelproces (terugkeren naar werk) en wat daarin belemmert (bijv. complicaties)

Laag 3: de duurzaamheid van gezondheid (duurzaamheid van herstel, kwaliteit van leven en lange termijn consequenties) value in heathcare

Naast PROMS (patient reported outcome measures) die gaan over de gezondheidstoestand, kunnen ook ervaringen in de vorm van PREMS (patient reported experience measures) uitgevoerd worden. Bovenop het meten van patient ervaringen, kunnen ook andere zorgmedewerkers en collegae naar hun ervaringen (tevredenheid, belastingen, toegevoegde waarde, etc.) gevraagd worden.

Stakeholder Perspectieven

Een cruciale factor voor een succesvol initiatief is stakeholder management. Hierbij identificeer je wie er bij je initiatief of het resultaat daarvan betrokken is, hoe de betrokkenen op waarde te schatten en of en hoe je hen wilt beinvloeden in relatie tot jouw initiatiefdoelstelling. Een praktische e-learning kan je daarbij helpen.