Q&A Vertrouwenspersoon

- Ik zie dat een coassistent door mijn supervisor voor schut wordt gezet en niemand zegt daar wat van.
- Niemand wil met een specifieke arts samen in één ruimte zijn, want het is bekend dat hij seksistische grapjes of toespelingen maakt.
- Het valt me op dat mijn begeleider meestal mannelijke (co)assistenten uitnodigt bij een bijzondere casus, en bijna nooit vrouwen.
- Mijn begeleider maakte grove en denigrerende grappen over een patiënt toen deze de spreekkamer had verlaten. Ik vond dat respectloos en niet passend bij een arts.
- Ik ben al weer weg op deze afdeling, maar de manier waarop ze hier met collega’s omgingen zit me niet lekker.
- Op een privé feestje heeft een collega-assistent me geprobeerd te zoenen.

Q&A Vertrouwenspersoon
Hieronder vind je een Q&A die duidelijk maakt waarvoor je bij de vertrouwenspersoon terecht kunt.

Vraag 1: Wat kan een vertrouwenspersoon voor mij betekenen als ik problemen ervaar op mijn opleidingsplek en het opleidingsklimaat?
Als je in opleiding bent, basisarts bent, stage of coschap loopt is er sprake van een andere verhouding op de werkvloer dan bij collega’s die niet in opleiding zijn. Dit kan betekenen dat ongewenste omgangsvormen zich op een andere manier laten zien, bijvoorbeeld bij een instructie of een beoordeling. Daarom kun je de vertrouwenspersoon ook benaderen voor vragen die de opleidingssituatie betreffen. De meeste opleidingscentra (ziekenhuizen) hebben een vertrouwenspersoon die specifiek kennis heeft van de opleidingssituatie. Mocht je inmiddels elders de opleiding vervolgen kun je ook bij de vertrouwenspersoon op je nieuwe plek terecht.

Vraag 2: Wanneer kan ik een vertrouwenspersoon benaderen?
Je kunt bij een vertrouwenspersoon terecht voor ongewenste omgangsvormen en integriteitskwesties. Dit omvat onder andere:
- Algemeen gevoel van onveilig of onprettig werk- of leerklimaat.
- Pesten en uitsluiting: Systematisch negeren, kleineren of treiteren door collega's of leidinggevenden.
- Discriminatie: Behandeling op basis van afkomst, religie, geslacht, geaardheid of leeftijd die als kwetsend wordt ervaren.
- (Seksuele) intimidatie: Onvergetelijke opmerkingen, gebaren of ongewenste aanrakingen.
- Agressie en geweld: Verbale dreigementen of fysiek geweld op de werkvloer.
- Integriteitsschendingen: Vermoedens van fraude, corruptie, diefstal of het overtreden van wettelijke regels binnen de organisatie.

Vraag 3: Wat kan ik doen als ik ongewenst gedrag heb gezien, maar zelf niet betrokken bent?
Je kunt ook contact opnemen met een vertrouwenspersoon als je iets hebt gezien wat niet in orde is en je wilt bespreken wat je hiermee zou kunnen doen.

Vraag 4: Wat doet de vertrouwenspersoon precies voor mij?
De focus ligt op opvang en begeleiding. De melder, dus jij, houdt altijd zelf de regie. De vertrouwenspersoon:
- Staat naast je en biedt een luisterend oor in een veilige omgeving.
- Helpt je de situatie te analyseren en de emoties een plek te geven.
- Bespreekt mogelijke vervolgstappen, zoals een informeel gesprek met de veroorzaker of het indienen van een officiële klacht.
- Staat aan jouw kant (is partijdig voor de melder) en onderneemt geen actie zonder jouw toestemming.

Vraag 5. Wat doet een vertrouwenspersoon niet?
De vertrouwenspersoon neemt geen regie en neemt jouw vraag niet over, dat wil zeggen dat je zelf aan zet bent en blijft. De vertrouwenspersoon:
- oordeelt niet over jouw vraag of situatie, maar is er voor jou;
- doet niet aan waarheidsvinding, voert geen onderzoek uit;
- is geen belangenbehartiger of vertegenwoordiger, bijvoorbeeld als het tot een officiële klacht komt;
- is geen bemiddelaar, gaat niet op zoek naar een oplossing;
- bespreekt jouw casus niet met anderen.

Vraag 6: Waarvoor is de vertrouwenspersoon er (in principe) niet?
Een vertrouwenspersoon is er in principe alleen voor vragen over ongewenste omgangsvormen en integriteit. Soms is het niet duidelijk waar een vraag thuishoort, of spelen er meerdere aspecten. Het is altijd mogelijk om met de vertrouwenspersoon te onderzoeken wat er precies aan de hand is zodat de vertrouwenspersoon je zo nodig kan doorverwijzen naar iemand die je wél kan helpen. Bijvoorbeeld bij de volgende vragen:
- Arbeidsvoorwaarden, zoals vragen over verlof of zwangerschap, overwerk.
- Inhoudelijke werkconflicten, zoals discussies over de taakuitvoering of planning.
- Privéproblemen, zoals relatieproblemen of persoonlijke schulden.
- Medische zaken, zoals ziekte of burn-out klachten.
- Juridisch advies, zoals bij een klacht.
De vertrouwenspersoon is hier dan vooral ‘wegwijzer’ naar de juiste plek voor jouw vraag. En ook hierbij geldt de vertrouwelijkheid.

Vraag 7: Hoe zit het met de geheimhouding?
Alles wat je bespreekt is vertrouwelijk. De vertrouwelijkheid kan soms worden verbroken als er sprake is van een ernstig strafbaar feit, waarbij de veiligheid van anderen direct in gevaar is. Dit is voor een vertrouwenspersoon hetzelfde als elk ander burger die kennis heeft van een ernstig
strafbaar feit. Hiervoor zal éérst met jou als melder overlegd worden. In de praktijk komt dit zeer weinig voor.
Als er bij de vertrouwenspersoon door meerdere melders signalen over dezelfde situatie besproken worden zal de vertrouwenspersoon, in overleg met alle melders (apart), een signaal afgeven naar de organisatie. Daarbij wordt erop gelet dat dit signaal niet herleidbaar is naar individuele melders.

Vraag 8. Waar kan ik de contactgegevens van de vertrouwenspersoon binnen mijn organisatie vinden?
Binnen elke organisatie zijn vertrouwenspersonen aangewezen. Dat kan een intern vertrouwenspersoon zijn, iemand die vaak ook een andere functie heeft binnen jouw organisatie. Voordeel is dat men dan bekend is met jouw organisatie. De meeste organisaties hebben ook een extern vertrouwenspersoon. Vaak is er binnen en organisatie een vertrouwenspersoon aangesteld die kennis heeft van de opleidingssituatie, zodat men op de hoogte is van de specifieke zaken waar je als AIOS/opleideling mee te maken kunt hebben. Je kiest zelf de vertrouwenspersoon waar je contact mee wil opnemen. Op de OOR ZON website vind je een overzicht van vertrouwenspersonen uit elk ‘huis’, ook daar kun je kijken wie in jouw situatie vertrouwenspersoon is.

Tot slot
Mocht je twijfel hebben of de vertrouwenspersoon je kan helpen, neem dan gerust contact op. We kijken dan samen verder wat de mogelijkheden zijn